Mersin’de Deniz Kestanesi Popülasyonu Erken Sona Eriyor

Türkiye’nin önde gelen turizm merkezlerinden Mersin’de, önceki yıllarda sürekli artış gösteren zehirli deniz kestanelerinin sayısında son dönemde kayda değer bir düşüş yaşandı. Geçmiş yıllarda 18 metrekarelik bir alanda yapılan dalışlarda sırasıyla 34 ve 37 adet bulunan bu kestaneler, bu yıl 500 metrekarelik alanda sadece bir adet olarak belirlendi. Ayrıca, zehirli aslan balığı popülasyonunda da önemli ölçüde azalma gözlemlendi.

Mersin, 321 kilometre uzunluğundaki Akdeniz kıyısında, doğal ve yapay resiflerde popülasyon oluşturan istilacı zehirli uzun dikenli deniz kestanelerinin türler arası rekabet ilişkilerinin incelenmesi amacıyla dört yıl önce bir proje başlatıldı. Bu proje kapsamında Mersin Üniversitesi (MEÜ) Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ayas ve ekibi çeşitli araştırmalar yürüttü. Daha önceki çalışmalarda, istilacı dikenli deniz kestanesinin yayılım hızının yüzde 108 olarak belirlendiği rapor edilmişti. Ancak bu yıl 18 metrekarelik bir alanda yapılan ilk dalışta 34 ve ikinci dalışta 37 adet görülen kestane sayısı, 500 metrekarelik çalışma alanında yalnızca bir adede düştü. Bu durum, türün yayılım hızının neredeyse sıfıra inmiş olması açısından dikkat çekicidir. Bunun yanı sıra, geçmiş yıllarda artış gösteren zehirli aslan balığının sayısının da azalmış olması, deniz kestanelerinin etkisiyle ilgili değerlendirmelere neden oldu.

Prof. Dr. Deniz Ayas, Kızkalesi’nden Aydıncık’a kadar olan bölgede dikkate değer bir artış gösteren istilacı türün artık neredeyse yok denecek kadar azaldığını belirtti. Ayas, “Toplanma baskısı ve çevresel stres yüzünden uzun dikenli deniz kestanesi eskisi kadar yaygın değil” ifadesinde bulundu.

Uzun dikenli deniz kestanelerinin azalmasının ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çeken Ayas, “Bu tür, Akdeniz’de önemli roller üstleniyordu. Otçul beslenmeleri sayesinde kayalar üzerindeki yosunları temizleyerek birçok sünger ve mercana yaşam alanı sağlıyordu. Uzun dikenli kestanelerin yoğun olduğu kayalık alanların daha canlı bir hale geldiğini gözlemledik. Bu türün azalması, çevresel denge açısından olumsuz bir gelişmedir. Uzun dikenli kestaneleri Akdeniz’e ilk girdiklerinde sayıları hızla artmıştı, fakat sonrasında ekosistem içerisinde kritik işlevler üstlenmeye başlamışlardı. Azalma nedenlerini araştırmaya devam ediyoruz.” şeklinde konuştu.

Ayrıca, kalıntıların nerelerde bulunduğu konusunda saha taraması da gerçekleştirdiklerini sözlerine ekleyen Ayas, daha önce birim alanda 30’dan fazla kestane gözlemlenirken, şu anda yalnızca bir veya iki adet deniz kestanesi tespit ettiklerini ifade etti.

Dr. Ertuğrul Çete ise Akdeniz’de biyo çeşitliliği incelediklerini aktararak, aslan balığı üzerine yürüttüğü tez çalışması hakkında bilgi verdi. Çete, 2014-2016 yılları arasında aslan balığı popülasyonunun oldukça fazla olduğunu, ancak son iki yılda belirgin bir azalma yaşandığını belirtti. Aslan balığının zehirli olması nedeniyle ekosistem için önem taşıdığını vurgulayan Çete, “Aslan balıkları, uzun dikenli deniz kestanelerinde yaşayan kardinal balıklarıyla besleniyordu. Uzun dikenli deniz kestanesinin azalması, aslan balığı popülasyonunu da olumsuz yönde etkilemiş olabilir. Bu düşüşün sebeplerini araştırıyoruz. Dalışlarımıza devam ederek bu durumu takip ediyoruz. İlk dalışlarımızda yoğun bir şekilde aslan balığı ve deniz kestanesi bulurken, şu anda geniş alanlarda bir tane dahi görebildiğimizde onu fotoğraflıyoruz.” şeklinde ifade etti.