Torosların Eteğinde Zorlu Kömür Üretimi

Türkiye’nin önemli üretim merkezlerinden biri olan Mersin, orman varlığı sayesinde birçok farklı üretim faaliyeti gerçekleştiriyor. Bunlar arasında meşe kömürü de öne çıkıyor. Toros Dağları’nın eteklerinde bulunan tapulu arazilerde yetişen meşe ağaçlarından elde edilen kömür, özellikle 20-25 kişilik kalabalık aileler tarafından üretiliyor. Silifke ilçesi Keşli Türkmenli Mahallesi’nde, bin 500 metre rakımda yaşayan Saraç ailesi, ‘altın’ ve ‘kara elmas’ olarak adlandırdıkları meşe kömürünü üretmeye devam ediyor. Aile, 33 yıldır kömür ocaklarından sağladıkları geçim kaynağı ile dededen toruna birlikte çalışıyor.

“Zahmetli ve tehlikeli bir iş”

Meşe kömürü üretimine 1992 yılında başladıklarını belirten baba Sait Saraç, Silifke’deki Toros dağları eteklerinde ailesiyle birlikte mangal kömürü ürettiklerini ifade etti. Mangal kömürünün her ağaçtan elde edilemeyeceğini vurgulayan Saraç, “Adana ve Mersin’in bazı bölgelerinde narenciye ağaçlarından üretilen kömür ile meşeden üretilen kömür arasında fark var. Pınar meşesinin kömürü çok kalitelidir” dedi. Süreci anlatan Saraç, “Odunlar kesildikten sonra depoya geliyor ve ortalama 15 ile 22 gün arasında yanıyor. Yanma süreci tamamlandıktan sonra üzerine naylon koyarak ateş çıkmasını engelliyoruz. Hava almadan kömürleri 10 gün soğutuyoruz, ardından çıkarıp satışa hazırlıyoruz. Bu iş oldukça zahmetli ve tehlikeli. 24 saat nöbet tutuyoruz; arada 2 saat uyumak mümkün ama hava rüzgarlıysa bu süre yarım saat ile bir saatle sınırlı kalıyor. Aksi halde odunlar kül olup, kimseye fayda sağlamaz” şeklinde konuştu.

Yerinde 35-42 TL, marketlerde 2 katına

Yılda 80 ile 150 ton arasında kömür üretimi yaptıklarını belirten Saraç, bu yıl hava sıcaklığının etkisiyle üretim miktarının 80 ton civarında kaldığını kaydetti. Meşe kömürünün toptan kilogram fiyatının 35 ile 42 TL arasında değiştiğini ifade eden Saraç, “Türkiye genelinde kömür piyasası budur. Ancak bazı market ve bakkallar, bu ürünleri çok daha yüksek fiyatlardan satıyor. Biz ailece çalışmamıza rağmen, ancak yüzde 20 ile 30 arasında bir kazanç sağlıyoruz. Oysa bizden 35 ile 40 TL arasında alınan kömürler, marketlerde 80 ile 150 TL’ye satılmakta. Bu konuda vicdanlarını sorgulamak gerekir. Aradaki fark oldukça makaslanmış durumda” dedi. Ayrıca, kömür ocaklarını yaktıkları zaman gece gündüz nöbet tuttuklarını ve sürekli toz içinde çalıştıklarını belirten Sinan Esen, kendi işlerinin olması nedeniyle kimseye bağımlı olmadıklarını ifade etti.

Halil İbrahim Varlı-Murat Şengi